Trong lịch sử văn minh nhân loại, 7 kỳ quan thế giới cổ đại không chỉ đại diện cho đỉnh cao kiến trúc Địa Trung Hải mà còn là bằng chứng về trí tuệ phi thường của con người trước công nguyên.
Được các nhà triết học Hy Lạp ghi chép lại từ thế kỷ thứ 2 TCN, những công trình này kết tinh nghệ thuật chạm khắc, kỹ thuật thủy lợi và tư duy không gian vượt thời đại. Nhiều thông tin khảo cổ liên quan đến các địa danh này vẫn liên tục xuất hiện trên các bản tin tức 24h hôm nay, thu hút sự quan tâm của giới khoa học lẫn cộng đồng quốc tế.
Top 7 kỳ quan thế giới cổ đại vang danh sử sách
Danh sách các kiệt tác cổ đại được đúc kết từ góc nhìn của những thương nhân và nhà du hành Địa Trung Hải. Mỗi công trình chứa đựng một câu chuyện xây dựng kỳ công cùng những quy chuẩn kỹ thuật vượt xa thời đại.
1. Đại kim tự tháp Giza (Ai Cập)
Nằm tại cao nguyên Giza ven sông Nile, Đại kim tự tháp được xây dựng dưới thời Pharaoh Khufu vào khoảng năm 2560 TCN. Lý do công trình này được thế giới công nhận là kỳ quan nằm ở độ chính xác hình học gần như tuyệt đối: bốn mặt kim tự tháp quay chính xác về bốn hướng đông, tây, nam, bắc với sai số dưới 1/15 độ. Người Ai Cập cổ đại đã vận chuyển hơn 2,3 triệu khối đá vôi và đá hoa cương, mỗi khối nặng trung bình từ 2,5 đến 15 tấn, xếp chồng lên nhau mà không dùng đến vữa liên kết.
Nhà sử học Herodotus từng ghi chép rằng Pharaoh Khufu đã huy động 100.000 nô lệ làm việc trong 20 năm để hoàn thành lăng mộ cho sự tái sinh của mình. Tuy nhiên, các phát hiện khảo cổ học hiện đại tại làng thợ xây Giza xác nhận lực lượng lao động thực tế là những công nhân lành nghề được trả lương và chăm sóc y tế chu đáo. Trong danh sách 7 kỳ quan cổ đại, đây là công trình duy nhất vượt qua sự phá hủy của thời gian.
-
Dấu ấn trường tồn:
-
Giữ vững vị trí công trình nhân tạo cao nhất hành tinh suốt 3.800 năm liên tục (chiều cao ban đầu 146,6 m) trước khi bị Nhà thờ lớn Lincoln ở Anh vượt qua vào năm 1311.
-
Đại diện lâu đời nhất và cũng là kiệt tác duy nhất trong danh sách giữ được sự vẹn toàn qua hàng ngàn năm phong ba.
-
2. Vườn treo Babylon (Lưỡng Hà)
Vườn treo Babylon là kiệt tác kỹ thuật thủy lợi nằm bên bờ sông Euphrates, thuộc Iraq ngày nay. Điểm khiến thế giới công nhận công trình này là kỳ quan chính là hệ thống kiến trúc dạng giật cấp bậc thang với vô số thảm thực vật tươi tốt giữa vùng đồng bằng Lưỡng Hà khô hạn. Để nuôi dưỡng hàng ngàn loài cây nhiệt đới, các kỹ sư Babylon đã thiết kế hệ thống bơm trục vít hút nước trực tiếp từ sông Euphrates lên độ cao hơn 25 m.
Điển tích dân gian kể rằng Quốc vương Nebuchadnezzar II đã cho xây dựng khu vườn vào khoảng năm 600 TCN để làm quà tặng cho Vương hậu Amytis xứ Media. Do nỗi nhớ những dải núi xanh tươi ở quê nhà, vương hậu đã rơi vào trầm cảm. Nhà vua liền tái tạo cả một ngọn núi nhân tạo phủ rợp bóng cây ngay giữa lòng sa mạc để làm vui lòng người bạn đời.
-
Thành tựu kỹ thuật ghi nhận:
-
Thiết lập hệ thống kiến trúc cảnh quan giật cấp đầu tiên vận hành bằng cơ chế bơm trục xoắn tự động để đưa nước lên độ cao hơn 25 m.
-
Kiệt tác duy nhất trong danh sách chưa xác định được tọa độ khảo cổ chính xác bằng bằng chứng vật thể.
-
3. Tượng thần Zeus ở Olympia (Hy Lạp)
Được chế tác vào khoảng năm 435 TCN bởi nhà điêu khắc thiên tài Phidias, tượng thần Zeus đặt bên trong đền thờ Olympia mang quy mô khổng lồ với chiều cao 12,4 m. Thế giới công nhận đây là kỳ quan nhờ kỹ thuật điêu khắc Chryselephantine đỉnh cao: phần thịt của thần được ghép từ tấm ngà tuốt nhẵn, trong khi áo ngai và vương miện làm hoàn toàn bằng vàng lá đúc chạm trổ tinh xảo.
Truyền thuyết Hy Lạp kể rằng sau khi hoàn thành pho tượng, Phidias đã quỳ xuống cầu xin thần Zeus cho một điềm báo chứng nhận. Ngay lập tức, một tia sét từ bầu trời giáng xuống đánh trúng phiến đá cẩm thạch trước cửa đền nhưng không làm tổn hại đến pho tượng. Người Hy Lạp cổ đại tin rằng chưa ngắm nhìn tượng thần Zeus ở Olympia thì xem như chưa sống trọn vẹn một đời.
-
Tầm vóc chế tác:
-
Tác phẩm điêu khắc bằng ngà voi kết hợp dát vàng lớn nhất thế giới thời Cổ điển, tiêu tốn hơn 1 tấn vàng nguyên chất làm áo ngai.
-
Pho tượng ở tư thế ngồi có chiều cao lên tới 12,4 m, khiến đầu tượng suýt chạm vào phần mái của ngôi đền lớn nhất Hy Lạp thời bấy giờ.
-
4. Đền Artemis ở Ephesus (Thổ Nhĩ Kỳ)
Nằm ở thành phố Ephesus cổ đại (nay thuộc Selçuk, Thổ Nhĩ Kỳ), đền Artemis được công nhận là kỳ quan nhờ quy mô vượt xa mọi đền thờ cùng thời. Công trình dài 137 m, rộng 69 m với 127 cột đá cẩm thạch cao 18 m. Mỗi cột đá đều được chạm khắc phù điêu vô cùng sống động bởi những nghệ nhân xuất sắc nhất khu vực Địa Trung Hải.
Điển tích đau thương của đền Artemis gắn liền với gã điên Herostratus vào năm 356 TCN. Vì muốn tên tuổi mình sống mãi trong lịch sử, hắn đã phóng hỏa đốt cháy toàn bộ đền thờ. Lịch sử ghi nhận đúng vào đêm đền Artemis bị cháy, Đại đế Alexander đã cất tiếng khóc chào đời tại Macedonia. Người ta tin rằng thần Artemis đã bận đến giám hộ cho sự ra đời của Alexander nên không thể cứu đền thờ của chính mình.
-
Quy mô xây dựng:
-
Đền thờ bằng đá cẩm thạch hoàn toàn đầu tiên và có quy mô đồ sộ nhất khu vực Địa Trung Hải (gấp 3 lần diện tích đền Parthenon ở Athens).
-
Thời gian thi công kéo dài xuyên suốt 120 năm với sự góp sức của hàng loạt nghệ nhân điêu khắc xuất chúng nhất.
-
5. Lăng mộ Mausolus ở Halicarnassus (Thổ Nhĩ Kỳ)
Xây dựng từ năm 353 TCN đến 350 TCN, lăng mộ Mausolus cao 45 m, tọa lạc tại thành phố Bodrum ngày nay. So với các công trình khác trong nhóm 7 kỳ quan thế giới cổ đại, lăng mộ này nổi bật bởi sự kết hợp hoàn hảo giữa ba nền kiến trúc: chân đế hình khối kiểu Ai Cập, hàng cột cẩm thạch kiểu Hy Lạp và mái vòm kim tự tháp tầng bậc kiểu Lycia. Điểm xuyết xung quanh là hàng trăm bức tượng phù điêu sinh động.
Theo điển tích của nhà sử học Pliny Elder, Vương hậu Artemisia II đã đau đớn gục ngã trước cái chết của chồng mình là Vương công Mausolus. Bà không chỉ hòa tro xỉ cốt của ông vào nước uống hàng ngày để lưu giữ linh hồn chồng, mà còn dốc toàn bộ ngân khố thuê bốn nhà điêu khắc lừng danh Scopas, Bryaxis, Timotheus và Leochares tạo dựng một lăng miếu bất tử.
-
Giá trị di sản ghi nhận:
-
Tên gọi của Vương công Mausolus đã trở thành gốc từ “Mausoleum” dùng để chỉ các lăng mộ quy mô lớn trong ngôn ngữ hiện đại.
-
Công trình mộ phần gia tộc sở hữu kho tàng nghệ thuật đắp nổi lớn nhất thời cổ đại với hơn 400 bức tượng đá cẩm thạch tách biệt.
-
6. Tượng thần Mặt Trời Colossus ở Rhodes (Hy Lạp)
Dựng lên vào năm 280 TCN tại cảng biển hòn đảo Rhodes, tượng thần Mặt Trời Helios cao 33 m được công nhận là kỳ quan nhờ kỹ thuật đúc đồng nguyên khối quy mô lớn. Người dân Rhodes đã nấu chảy toàn bộ vũ khí, xe công thành bằng sắt và đồng do tướng Demetrius bỏ lại sau cuộc bao vây thất bại để đúc nên pho tượng chiến thắng này.
Điển tích ghi lại rằng nhà điêu khắc Chares xứ Lindos đã dành 12 năm dốc sức thi công. Tuy nhiên, khi phát hiện ra một lỗi nhỏ trong tính toán chi phí nguyên vật liệu khiến bản thân phá sản, ông đã rơi vào tuyệt vọng. Dù vậy, người dân Rhodes vẫn tiếp tục công trình để tri ân thần Helios. Thật không may, chỉ 54 năm sau khi hoàn thành, một trận động đất dữ dội năm 226 TCN đã quật ngã pho tượng ở phần đầu gối. Lời sấm truyền từ đền Delphi đã ngăn cản người dân dựng lại pho tượng vì sợ làm thần Helios giận dữ.
-
Thành tựu và sự tiếc nuối lịch sử:
-
Pho tượng đúc bằng đồng đứng cao nhất thế giới thời kỳ cổ đại (33 m).
-
Công trình có tuổi thọ ngắn nhất trong danh sách khi chỉ đứng vững đúng 54 năm trước khi bị quật ngã bởi thiên tai.
-
7. Hải đăng Alexandria (Ai Cập)
Công trình cuối cùng khép lại danh sách 7 kỳ quan thế giới cổ đại là hải đăng Alexandria, xây dựng trên đảo Pharos vào khoảng năm 280 TCN dưới triều đại Ptolemy. Tòa tháp cao hơn 100 m gồm ba tầng: tầng dưới hình vuông, tầng giữa hình bát giác và tầng trên cùng hình tròn.
Nơi đây áp dụng một gương đồng khổng lồ phản chiếu ánh mặt trời vào ban ngày và ngọn lửa lớn vào ban đêm, giúp tàu thuyền nhận biết bờ biển từ khoảng cách hơn 45 km. Đối với những du khách yêu thích tìm hiểu tin tức lịch sử, việc tham quan pháo đài Qaitbay – nơi dựng trên nền hải đăng cũ – luôn là trải nghiệm đặc sắc.
Sử sách kể rằng kiến trúc sư Sostratus xứ Cnidus đã bị nhà vua cấm khắc tên mình lên công trình. Ông đã khôn khéo chạm khắc tên mình vào đá, sau đó phủ một lớp vữa dày ghi tên Quốc vương Ptolemy lên trên. Theo thời gian, sóng biển và thời tiết bào mòn lớp vữa bên ngoài, làm lộ ra dòng chữ đá trường tồn: “Sostratus xứ Cnidus, người con của Dexiphanes, dâng tặng các vị thần bảo hộ hải hành”.
-
Cột mốc kỹ thuật ghi nhận:
-
Ngọn hải đăng đầu tiên trong lịch sử nhân loại, định hình chuẩn mực kiến trúc cho toàn bộ các công trình cảnh báo biển về sau.
-
Tòa tháp nhân tạo có chiều cao đồ sộ thứ hai thế giới cổ đại, chỉ xếp sau Đại kim tự tháp Giza.
-
Vạn Lý Trường Thành (Trung Quốc)
Nằm trải dài qua hàng nghìn km ở miền Bắc Trung Quốc, Vạn Lý Trường Thành là hệ thống phòng thủ quân sự bằng đá, gạch, đất nén và gỗ đồ sộ nhất lịch sử nhân loại. Công trình được khởi công xây dựng từ thời Chiến Quốc, sau đó được Tần Thủy Hoàng nối liền vào thế kỷ 3 TCN và tiếp tục gia cố, mở rộng qua các triều đại Hán, Minh. Lý do thế giới công nhận đây là kỳ quan kiến trúc nằm ở quy mô xây dựng không tưởng trên địa hình núi cao hiểm trở, kết hợp hoàn hảo giữa tường thành, đài quan sát, tháp canh và các cửa ải chiến lược.
Giai thoại nổi tiếng nhất gắn liền với công trình này là truyền thuyết “Mạnh Khương Nữ khóc Vạn Lý Trường Thành”. Chồng của Mạnh Khương Nữ bị triều đình nhà Tần bắt đi phu xây thành ngay sau ngày cưới. Đến mùa đông, bà lặn lội hàng ngàn dặm mang áo ấm đến cho chồng nhưng hay tin ông đã kiệt sức chết và bị vùi thây dưới chân thành. Đau đớn tột cùng, bà gục xuống khóc thảm thiết suốt ba ngày đêm, tiếng khóc thương tâm làm sụp đổ một đoạn thành dài 800 dặm, làm lộ ra hài cốt của chồng cùng hàng ngàn người phu xấu số.
-
Dấu ấn kỷ lục:
-
Công trình nhân tạo dài nhất thế giới với tổng chiều dài toàn bộ hệ thống (tính cả các nhánh và tường tự nhiên) lên tới 21.196 km theo khảo sát của Cơ quan Di sản Văn hóa Quốc gia Trung Quốc.
-
Công trình quân sự có thời gian thi công kéo dài nhất lịch sử nhân loại, trải qua hơn 2.000 năm xây dựng và đắp gia cố qua hàng loạt triều đại.
-
Lời kết
Những thành tựu từ 7 kỳ quan thế giới cổ đại hay 7 kỳ quan của thế giới cổ đại minh chứng cho sức sáng tạo phi thường của loài người khi chưa có sự trợ giúp của máy móc hiện đại. Dù phần lớn các công trình đã sụp đổ do thiên tai hay chiến tranh, di sản tư duy kiến trúc cùng những điển tích độc đáo của họ vẫn tiếp tục truyền cảm hứng cho nền văn minh ngày nay.
Nguồn: Sưu tầm
